ข้อมูลและความเป็นมากองทุนหมู่บ้านนิคม
หมวดที่ 1: ประวัติศาสตร์ความเป็นมาของชุมชนบ้านนิคม
“บ้านนิคม” หมู่ที่ 1 ตำบลขุนทะเล อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 โดยในอดีตดั้งเดิมนั้น ตำบลขุนทะเลมีเขตการปกครองเพียง 3 หมู่บ้าน ประกอบด้วย หมู่ที่ 1 บ้านน้ำซับ, หมู่ที่ 2 บ้านท่าไม้เหลี่ยม และหมู่ที่ 3 บ้านดอนเกลี้ยง
ต่อมาในราวปีพุทธศักราช 2486 กรมประชาสงเคราะห์ กระทรวงมหาดไทย ได้เข้ามาจัดตั้ง “นิคมสร้างตนเองขุนทะเล” ขึ้นเพื่อจัดสรรที่ดินทำกินให้แก่ราษฎรครอบครัวละ 25 ไร่ และได้มีการออกพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งนิคมสร้างตนเองในท้องที่อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี เพื่อเป็นกฎหมายรับรองอาณาเขตอย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2518 ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 37,070 ไร่
จากการพัฒนาและตัดเส้นทางคมนาคมสายหลัก คือ ทัศน์ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4009 (ถนนสุราษฎร์-นาสาร) ผ่านกลางตำบลขุนทะเลตลอดแนว ส่งผลให้มีประชากรย้ายเข้ามาอยู่อาศัยเพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็ว ในปี พ.ศ. 2504 จึงได้มีการจัดแบ่งเขตหมู่บ้านเพิ่มเติม และกระทรวงมหาดไทยได้มีประกาศเปลี่ยนชื่อจาก “บ้านน้ำซับ” มาเป็น “บ้านนิคม” หมู่ที่ 1 ตำบลขุนทะเล ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยปัจจุบันมี นางเกสินี รอบคอบ ทำหน้าที่เป็นผู้ใหญ่บ้านหมู่บ้านนิคม (หมู่ 1)
หมวดที่ 2: จุดกำเนิดและการขับเคลื่อนกองทุนหมู่บ้านนิคม
กองทุนหมู่บ้านนิคม (หมู่ 1) ได้รับการจุดประกายและขับเคลื่อนขึ้นผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมตามระเบียบประชาธิปไตยอย่างแท้จริง โดยมีลำดับเหตุการณ์สำคัญในการก่อตั้งดังนี้:
- ริเริ่มจัดตั้งเวทีชาวบ้าน (15 กรกฎาคม 2544): คณะผู้ใหญ่บ้าน พัฒนาการอำเภอ และปลัดอำเภอ ได้ร่วมกันจัดประชุมหัวหน้าครัวเรือนและจัดเวทีชาวบ้าน เพื่อชี้แจงแนวทางการจัดตั้งกองทุนตามนโยบายรัฐบาล พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้ชาวบ้านร่วมกันคัดเลือกคณะกรรมการกองทุนจำนวน 15 คน เข้ามาทำหน้าที่บริหารจัดการและยกร่างระเบียบข้อบังคับ
- พิจารณารับรองระเบียบข้อบังคับ (5 สิงหาคม 2544): คณะกรรมการได้จัดประชุมชาวบ้านอีกครั้งเพื่อร่วมกันพิจารณา แก้ไข และมีมติรับรองระเบียบข้อบังคับกองทุนหมู่บ้านร่วมกัน
- เปิดรับสมาชิกแรกเข้า (5-8 สิงหาคม 2544): ภายในระยะเวลา 4 วัน คณะกรรมการได้เปิดรับสมาชิกรุ่นแรกจำนวน 220 คน พร้อมดำเนินการจัดส่งระเบียบข้อบังคับและบัญชีรายชื่อให้แก่คณะอนุกรรมการระดับอำเภอ
- จดทะเบียนและรับมอบทุนประเดิม (26 กันยายน 2544): กองทุนได้รับโอนเงินงบประมาณประเดิมจากรัฐบาลจำนวน 1,000,000 บาท (หนึ่งล้านบาท) เพื่อนำมาใช้เป็นทุนหมุนเวียนให้แก่คนในชุมชน
- การจดทะเบียนนิติบุคคลอย่างเป็นทางการ: กองทุนได้รับการจดทะเบียนจัดตั้งอย่างเป็นทางการ รหัสกองทุน 84010401 ทะเบียนเลขที่ สฎ ๐๐๐๔ ออกให้ ณ วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2550 โดยนายนิวัตน์ สวัสดิ์แก้ว ผู้ว่าราชการจังหวัดสุราษฎร์ธานี ในฐานะนายทะเบียน โดยปัจจุบันมีเลขประจำตัวนิติบุคคลคือ 0994001943737
หมวดที่ 3: สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานของชุมชน
อาณาเขตติดต่อ
ตำบลขุนทะเลตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองสุราษฎร์ธานีประมาณกิโลเมตรที่ 7-9 สองฟากทางหลวงแผ่นดิน 4009 มีเนื้อที่รวมประมาณ 15 ตารางกิโลเมตร โดยมีเขตติดต่อดังนี้:
- ทิศเหนือ: จดเขตเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี และหมู่ที่ 6 ตำบลมะขามเตี้ย
- ทิศใต้: จดหมู่ที่ 2, หมู่ที่ 3 ตำบลขุนทะเล และบึงขุนทะเล
- ทิศตะวันออก: จดหมู่ที่ 9 ตำบลขุนทะเล
- ทิศตะวันตก: จดเขตเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี และตำบลมะขามเตี้ย
ข้อมูลประชากรและการประกอบอาชีพ
ในพื้นที่ประกอบด้วยประชากรจำนวน 2,086 ครัวเรือน รวมทั้งสิ้น 2,303 คน (แบ่งเป็นชาย 1,032 คน และหญิง 1,271 คน) ราษฎรส่วนใหญ่ในพื้นที่ประกอบอาชีพที่หลากหลาย ได้แก่ เกษตรกรรม, ค้าขาย, รับจ้างและบริการ, พนักงานบริษัท ห้างร้าน รัฐวิสาหกิจ รวมถึงการรับราชการ
หมวดที่ 4: ปรัชญา วิสัยทัศน์ และวัฒนธรรมการออม
กองทุนหมู่บ้านนิคมดำเนินงานภายใต้กรอบความคิดที่มุ่งเน้นความโปร่งใสและการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยกำหนดทิศทางขององค์กรชุมชนไว้ดังนี้:
ปรัชญากองทุน: “สร้างสรรค์ สามัคคี มีวินัย ซื่อสัตย์ ยุติธรรม”
หลักการบริหาร: “สะอาด สว่าง สงบ”
วิสัยทัศน์ (Vision): “กองทุนหมู่บ้าน บ้านนิคม ส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น มุ่งกระบวนการมีส่วนร่วม เน้นประชาธิปไตย สนับสนุนผู้นำธรรมชาติ เอื้ออาทรผู้ด้อยโอกาส พึ่งพาตนเอง ชุมชนเข้มแข็ง”
คำขวัญประจำตำบลขุนทะเล: “เมืองวิชชาลัย บึงใหญ่น้ำสวย รวยผลไม้ หลากหลายวัฒนธรรม งามล้ำน้ำใจ ยิ่งใหญ่ ขุนทะเลภูมิ”
วัฒนธรรมและกุศโลบายด้านการออม
กองทุนฯ ยึดมั่นว่า “การออม คือภูมิคุ้มกันความยากจน” จึงได้จัดตั้ง วัตถุประสงค์การรับฝากออมรายวัน ขึ้น เพื่อส่งเสริมการเก็บหอมรอมริบ ปลูกฝังจิตสำนึกให้แก่เด็กๆ และเยาวชนในหมู่บ้านให้รู้จักประหยัดอดออมไว้ใช้ในอนาคต ดังคำกลอนเตือนใจสมาชิกที่ว่า:
มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท อย่าให้ขาดสิ่งของต้องประสงค์ มีน้อยใช้น้อยค่อยบรรจง อย่าจ่ายลงให้มากจะยากนาน” (จำนวนฝากไม่จำกัด ขอให้ประหยัด รู้จักใช้จ่ายให้ต่ำกว่าที่รับ ทรัพย์จึงมี